جانشین پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله کیست؟

چگونه آن همه سفارش پیامبر درباره علی علیه السلام را به بازی گرفتند؟!

سیره و زندگینانه امام جواد(ع)؛ از تولد تا شهادت؛
نویسنده : غلامرضا نورمحمدنصرآبادی - ساعت ٥:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٢/٢٠
 
سیره و زندگینانه امام جواد(ع)؛ از تولد تا شهادت؛
ابن الرضا علیه السلام
مهدی یاراحمدی خراسانی، 20 اردیبهشت 93
تاریخ انتشار : شنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ ساعت ۱۱:۴۲
امام نهم شیعیان فرزند حضرت علی بن موسی(ع) و خانم سیکه(یا خیزران) در سال ۱۹۵ه. ق در مدینه دیده به جهان گشودند. نام ایشان محمد معروف به جواد و تقی است.پس از شهادت جانسوز امام مهربان حضرت رضا(ع) در اواخر ماه صفر سال ۲۰۳ه.ق مقام امامت در سن هشت سالگی به حضرت جوادالأئمه(ع) رسید.

مأمون خلیفه عباسی که همچون سایر خلفای بنی عباس ازپیشرفت معنوی ونفوذباطنی امامان معصوم و گسترش فضایل آنها در بین مردم هراس داشت، سعی کردایشان را تحت نظارت خاص خویش قرار دهد. لذا اولین کاری که کرد، دختر خویش ام الفضل را به ازدواج حضرت امام جواد(ع)درآورد، تا مراقبی دایمی وازدرون خانه،برامام گمارده باشد. رنجهای مستمر روحی که امام نهم از ناحیه این مأمور خانگی برده اند بسیار مشهور است. اطلاعات تاریخی درباره زندگی امام محمد تقی(ع) چندان وسیع نیست؛ زیرا علاوه بر آن که محدودیتهای سیاسی همواره مانع از انتشار اخبار مربوط به امامان معصوم می گردید، تقیه و شیوه های پنهانی مبارزه که برای حفظ امام و شیعیان از فشار حاکمیت بود، عامل مؤثری در عدم نقل اخبار در منابع تاریخی است.

امامت در خردسالی
امام جواد(ع) نخستین امام از ائمه معصومین هستند که در خردسالی به مقام امامت رسیدند. پس از آن حضرت، امام علی النقی(ع) نیز در سنین کودکی متولی امر امامت شدند و بعدها امام عصر(عج) هم در حالی که بیش از پنج سال نداشتند، به مقام امامت رسیدند. زمانی که امام رضا(ع) به شهادت رسید، شیعیان آن حضرت به علت اینکه تنها فرزند وی ـ جوادالائمه(ع) ـ بیش از هشت سال نداشتند، در نگرانی و اضطراب عمیقی فرو رفتند. زیرا مسأله امامت برای شیعیان اهمیت بسیاری داشت. امام رضا(ع) در موارد بسیار و مناسبت های گوناگون، امامت فرزندشان را گوشزد و اصحاب خود را از این موضوع مطلع کرده اند. در واقع، استقرار اکثریت اصحاب امام رضا(ع) بر امامت حضرت جواد(ع) به استناد فرمایش های امام رضا(ع) بوده است. به عنوان مثال یکی از یاران امام هشتم(ع) می گوید: در خراسان در محضر امام رضا(ع) بودیم، یکی از حاضران به امام عرض کرد اگر پیشامدی برای شما رخ داد، به چه کسی مراجعه کنیم؟ امام فرمودند: به فرزندم ابوجعفر! در این هنگام آن شخص سن حضرت جواد(ع) را کم شمرد، امام رضا(ع) فرمودند: «خداوند عیسی بن مریم را در سنی کمتر از سن ابوجعفر، رسول و پیامبر و صاحب شریعت جدید قرار داد». همچنین شایان ذکر است وقتی که امام هشتم(ع) به سرزمین توس فراخوانده شد، هیچ یک از اعضای خانواده خود را به همراه نداشتند و در آنجا تنها زندگی می نمودند. در روایات تاریخی در رابطه با شهادت امام رضا(ع) چنین نقل می گردد که: امام نهم آن هنگام در مدینه اقامت داشتند و تنها برای غسل پدر و اقامه نماز به آن حضرت در خراسان حضور یافتند.

فردی از شیعیان کوفه (علی بن اسباط) در دوران کودکی امام نهم به حضور ایشان شرفیاب شد. وی می گوید: من با دقت به قد و قامت امام نگاه کردم و قیافه و حرکات ایشان را مشاهده نمودم تا در زمان بازگشت، شکل و شمایل امام جواد(ع) را بهتر برای یارانم بیان کنم. دقیقاً در همین هنگام که با این فکر به ایشان نگاه می کردم، آن حضرت رو به من کرده و فرمودند: «ای علی بن اسباط! خداوند کاری را که در مسأله امامت کرده، همانند کاری است که در مسأله نبوت انجام داده است. قرآن می فرماید: «و آتیناه الحکم صبیا- (مریم/۱۲) ما به یحیای پیامبر در دوران کودکی فرمان [نبوت] دادیم» و گاهی در مورد انسانها می فرماید: «حتی اذا بلغ اشده و بلغ اربعین سنة(احقاف/۱۵) تا زمانی که به کمال قدرت و رشد عقلی برسد و به چهل سالگی بالغ گردد» با توجه به این آیات همانگونه که ممکن است خداوند حکمت را به انسانی در کودکی بدهد، در قدرت اوست که آن را در چهل سالگی بدهد(کافی حدیث۳) و به این ترتیب امام هر گونه شک و تردید را در مورد امامتشان از ذهن علی بن اسباط زدودند. امام جواد(ع) عابدترین فرد زمانش بود. محبّت و علاقه اش نسبت به خداوند متعال وصف نشدنی و خوف، خشوع و اخلاصش در طاعت و عبادت خداوند ستودنی است. ایشان با نشان دادن جلوه‌های علم و کرامت خود در زمان کودکی، ثابت کردند که امامت یک منصب الهی است.

گزیده ای از سیره امام جواد(ع)
هرچند در یادداشتی کوتاه نمی توان از تمامی ویژگی های سیره امام نهم سخن گفت، ولی در این مجال برخی از مهمترین خصوصیت های سیره امام بیان می گردد:

توکل: یکی از اصول اسلامی توکل است. کسی که اهل توکل است خدا را وکیل خود می سازد یا حتی خودش را به خدا واگذار و تفویض می کند(غافر، آیه ۴۴) امام جواد(ع) فرمودند:«آن که به غیر خداوند روی آورد، خداوند به همو واگذارش کند.» (بحارالانوار، ج ۶۸)

منکر ستیزی و عمل همراه با شناخت: دوستی معروف و انکارمنکر، امری پسندیده و بلکه از ویژگی های انسان سالم و عاقل است. امام جواد(ع) فرمودند: هرکه کار زشتی را نیک بشمارد؛ در آن کار شریک است.(بحارالانوار، ج۷۵) همچنین یکی از آموزه های تربیتی که امام جواد(ع) بر آن تأکید داشتند، عمل همراه با شناخت است. شناخت کار و موارد ورود و عمل به آن لازمه انجام هر کاری است. دراین باره امام می فرمایند: "کسی که راه ورود به کاری را نشناسد، راه برون شدن از آن درمانده اش می کند."(بحارالانوار، ج ۵۷)

تواضع و فروتنی: امام جواد(ع) برای تشویق مردم به اخلاق پسندیده تواضع و فروتنی و دست یابی به این مکرمت اخلاقی می فرماید:« هر که از نشستن درپایین مجلس خرسند باشد، خدا و فرشتگانش پیوسته بر او درود می فرستند تا آن گاه که برخیزد.» (تحف العقول)

مدارا کردن با مردم: از دیگر ویژگی های سیره امام جواد(ع) مدارا کردن با مردم است. این که نسبت به دیگران سختگیر نبود و اگر خطا واشتباه قابل بخششی انجام دادند، آن را بخشید. امام جواد(ع) می فرمایند: «آن که سازش و مدارا را ترک کند، ناگواری به او روی آورد.» (بحارالانوار، ج۸۶)

صداقت با خدا و مردم: نخستین فرمان عقل، صداقت است. این صداقت نسبت به خداوند می بایست در اولویت باشد. برخی از مردم عادت کرده اند که با همه صادق باشند ولی در رابطه با خدا، صداقت را کنار می گذارند. در برابر مردم گناه را ترک می کنند و مرتکب حرام نمی شوند ولی در نبود مردم، مرتکب گناه می شوند. امام جواد(ع) نسبت به این گونه بی صداقتی هشدار داده و می فرمایند: «در ظاهر، دوست خدا و در باطن، دشمن خدا مباش». (بحارالانوار، ج ۷۵)

شهادت امام جواد(ع)

شهادت امام جواد(ع) به دست ام فضل، در زمانی که امام از مدینه به بغداد نزد معتصم آمده بود به وقوع پیوست. ام فضل پس از شهادت امام، به پاس این عمل خود به حرم خلیفه راه یافت. وی در زندگی مشترک خود با امام جواد(ع) از دو جهت ناکام مانده بود: اول این که از آن حضرت دارای فرزندی نشد. دوم آن که امام نیز چندان توجهی به وی نداشت. به هر حال، ام فضل پس از مرگ پدر، امام را در بغداد مسموم کرد و رفتن وی به حرم خلیفه نشانی از آن است که این عمل به دستور معتصم انجام شده است. بالاخره امام جواد(ع) به شهادت رسیدند و حرم مطهر ایشان در شهر مقدس کاظمین امروز ملجأ و پناهگاه عاشقان امامت است .